Δευτέρα, 30 Μαΐου 2011

Μεταφορά Τεχνολογίας: μια καινοτόμος διαδικασία

Του Δημήτρη Δοϊνάκη (greekinnovation.blogspot.com)

Η τεχνολογική πρόοδος αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την βελτίωση των συνθηκών και την κάλυψη των αναγκών του ανθρώπου αλλά και την οικονομική ανάπτυξη μιας χώρας. Η μεταφορά γνώσης και τεχνογνωσίας δημιουργεί και αναπτύσσει νέες οικονομικές δραστηριότητες τόσο σε τοπικές όσο και σε διεθνείς αγορές.
Ενισχύει τις διακρατικές σχέσεις, το εμπόριο, τις μεταφορές και τις επικοινωνίες ενώ το διεθνές εμπόριο δεν διακινεί μόνο κεφαλαιουχικά αγαθά αλλά και τεχνογνωσία. Αποτέλεσμα αυτού είναι, η μεταφορά τεχνογνωσίας / τεχνολογίας όχι μόνο να συμβάλλει στην πρόοδο και ανάπτυξη μιας χώρας αλλά να γεφυρώνει το οικονομικό χάσμα μεταξύ των αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών.

Η μεταφορά τεχνολογίας είναι ένα θέμα με παγκοσμίως αυξανόμενο ενδιαφέρον και έχει αναγνωριστεί ως ένας βασικός παράγοντας για τον εκβιομηχανισμό και την ανάπτυξη των οικονομιών. Ο σημαντικός ρόλος της επισημάνθηκε πολύ νωρίς και έτσι αποτέλεσε αντικείμενο θεωρητικής και εμπειρικής μελέτης μετά τον β’ παγκόσμιο πόλεμο και κυρίως κατά τις τελευταίες δεκαετίες.

Η μελέτη και κατανόηση των καναλιών και μηχανισμών μεταφοράς αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχή έκβαση αυτής. Σε κάθε προσπάθεια μεταφοράς μεταξύ μονάδων (ατόμων, εταιριών ή χωρών) απαιτείται η έγκαιρη επιλογή των μηχανισμών μεταφοράς τεχνογνωσίας / τεχνολογίας ή συνδυασμό αυτών που θα χρησιμοποιηθούν.

Επίσης, ο εντοπισμός των παραμέτρων που διευκολύνουν ή παρεμποδίζουν τη μεταφορά τεχνολογίας, η επιλογή της κατάλληλης προς μεταφορά τεχνολογίας και της διαδικασίας μεταφοράς προαπαιτούνται για την επιτυχή μεταφορά της.

Αρκετοί ερευνητές, που κατά καιρούς ασχολήθηκαν με τη μεταφορά τεχνολογίας, εντόπισαν και κατέγραψαν τους περισσότερους παράγοντες που επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τη διαδικασία μεταφοράς αλλά και την αποτελεσματικότητα της μεταφερόμενης τεχνολογίας.

Όμως, ανεξαρτήτως των μηχανισμών μέσω των οποίων μεταφέρεται κάποια τεχνολογία, θα πρέπει να ακολουθείται πάντα κάποια συγκεκριμένη διαδικασία. Η κατανόηση της διαδικασίας μεταφοράς αποτελεί βασική προϋπόθεση για την χάραξη στρατηγικής αλλά και την άσκηση πολιτικής με στόχο την βελτίωση της θέσης μίας χώρας ή εταιρίας.

Ο αποστολέας και ο παραλήπτης της μεταφερόμενης τεχνολογίας επιδιώκουν την επιτυχή μεταφορά της, για διαφορετικούς όμως λόγους και οι δύο. Η διαδικασία της μεταφοράς τεχνογνωσίας / τεχνολογίας απαιτεί ουσιαστική συνεργασία μεταξύ του αποστολέα (πωλητή) και του παραλήπτη (αγοραστή) της.

Είναι όμως προφανές ότι, εφόσον ο αποστολέας και ο παραλήπτης αποφασίσουν να μεταφέρουν τεχνολογία υπάρχουν τρεις δυνατότητες: να μεταφερθεί η τεχνολογία επιτυχώς, να γίνει η μεταφορά χωρίς όμως τα αναμενόμενα αποτελέσματα ή να είναι αδύνατη η μεταφορά. Είναι δύσκολο να οριστεί ακριβώς το πότε μία προσπάθεια μεταφοράς τεχνολογίας θεωρείται επιτυχής ή όχι, γιατί υπάρχουν και περιπτώσεις οι οποίες έχουν πετύχει ή αποτύχει μερικώς. Όταν μία προσπάθεια μεταφοράς τεχνολογίας έχει ικανοποιήσει στόχους και επιδιώξεις που τέθηκαν αρχικά από την παραλήπτρια εταιρία και ταυτόχρονα έχει βελτιώσει αισθητά τα οικονομικά μεγέθη της εταιρίας (παραγωγή, πωλήσεις, κέρδη, εξαγωγές, μερίδιο αγοράς, κλπ) μπορεί να θεωρείται πλήρως επιτυχημένη.

Στόχος του συγκεκριμένου κειμένου είναι να παρουσιάσει αναλυτικά όλη τη διαδικασία μεταφοράς τεχνογνωσίας / τεχνολογίας.

1. Εισαγωγή
Η ελληνική και διεθνής επιστημονική κοινότητα έχει ασχοληθεί αρκετά με το τι είναι τεχνολογία και κατά καιρούς έδωσαν πάρα πολλούς ορισμούς γι’ αυτήν. Σε αρκετούς από αυτούς παρατηρείται ότι η γνώση και η τέχνη αποτελούν τα βασικά στοιχεία της τεχνολογίας.

Σε έκθεση της EIRMA (European Industrial Research Management Association)[8] η τεχνολογία παρουσιάζεται ως το μέσον με το οποίο η γνώση, η επιστήμη και οι ανακαλύψεις της εφαρμόζονται για την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών.

Ο Pitono[13] πιστεύει ότι η τεχνολογία είναι: ένας συνδυασμός τεσσάρων βασικών στοιχείων, που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και αυτά είναι τα μέσα παραγωγής (technoware), τα ανθρώπινα προσόντα (humanware), οι πληροφορίες (inforware) και η υποδομή (orgaware). Οι Μπακούρος και Δοϊνάκης[34] έδωσαν το δικό τους ορισμό:

«Τεχνολογία είναι η ικανότητα, η επιδεξιότητα αλλά και η εμπειρία της αποτελεσματικής χρήσης της γνώσης για παραγωγή προϊόντων ή υπηρεσιών».

Στη διεθνή βιβλιογραφία έχουν καταγραφεί πάρα πολλοί ορισμοί για το τι είναι μεταφορά τεχνογνωσίας / τεχνολογίας. Κάποιοι συγγραφείς περιόρισαν τον όρο «μεταφορά τεχνολογίας» μεταξύ αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών. Άλλοι τον διεύρυναν για να καλύψουν όλα τα θέματα της μεταφοράς, όπως την μεταφορά της τεχνολογικής γνώσης μέσω της κοινωνίας.

Ο Brooks[5] ορίζει ως μεταφορά τεχνολογίας την διαδικασία με την οποία επιστήμη και τεχνολογία διαδίδονται μέσω των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Οπουδήποτε παράγεται γνώση από μια ομάδα ή ίδρυμα και ενσωματώνεται μέσω εκτέλεσης έργων από άλλες ομάδες ή ιδρύματα έχουμε μεταφορά τεχνολογίας. Για τον Rubenstein[16] η μεταφορά τεχνολογίας περιέχει τη μεταφορά ικανότητας που εκτός των άλλων προσαρμόζει, τροποποιεί και σε πολλές περιπτώσεις καινοτομεί με σεβασμό στο προϊόν. Οι Islam-Kaya[10] ορίζουν τη δημιουργική προσαρμογή μιας νέας τεχνολογίας σε διαφορετικό περιβάλλον ως μεταφορά τεχνολογίας, ενώ ο Hoffman[9] τη μεταφορά γνώσης που βελτιώνει την τεχνολογική ικανότητα μιας χώρας.

Με τον όρο μεταφοράς τεχνολογίας εννοούμε τη μεταφορά τεχνολογίας ή / και τεχνογνωσίας από μια μονάδα (άτομο, εταιρία ή χώρα) σε μια άλλη που έχει ως σκοπό τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δραστηριοτήτων του παραλήπτη[32].

2. Κανάλια και Μηχανισμοί Μεταφοράς Τεχνολογίας
Η μελέτη των καναλιών και μηχανισμών μεταφοράς τεχνολογίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχή της έκβαση. Σε κάθε προσπάθεια μεταφοράς τεχνολογίας μεταξύ μονάδων (ατόμων, εταιριών ή χωρών) απαιτείται ορθή επιλογή των μηχανισμών ή συνδυασμού αυτών που θα χρησιμοποιηθούν.

Η μεταφορά τεχνολογίας διακρίνεται σε τυπική και άτυπη. Στην τυπική η τεχνολογία μεταφέρεται με τη βοήθεια άμεσων ή έμμεσων μηχανισμών[21]. Ο Radosevic[14] αναφέρεται και αυτός σε τυπικές / συμβατικές ή μη μορφές μεταφοράς τεχνολογίας.

Οι Autio και Laamanen[3] ορίζουν ως κανάλι μεταφοράς τεχνολογίας την σύνδεση μεταξύ δύο ή περισσοτέρων οντοτήτων (χωρών, εταιριών, ατόμων) μέσω της οποίας μπορούν να ενεργοποιηθούν διαφορετικοί μηχανισμοί μεταφοράς. Σύμφωνα με τα παραπάνω διακρίνονται πέντε βασικά κανάλια μεταφοράς τεχνολογίας:

- η συνεργασία μεταξύ ανθρώπων[3,34],

- η συνεργασία μεταξύ εταιριών[3,34],

- η συνεργασία εταιριών με εκπαιδευτικά ή ερευνητικά ιδρύματα[34],

- η συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών ή ερευνητικών ιδρυμάτων[34],

- η συνεργασία μεταξύ χωρών / διακρατικές συνεργασίες[3].

Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι, οι διακρατικές συνεργασίες πραγματοποιούνται με την συνεργασία όλων των μονάδων (ατόμων, εταιριών, ιδρυμάτων) των χωρών μέσω των τεσσάρων πρώτων καναλιών που προαναφέρθηκαν[30,31].

Οι Autio και Laamanen[3] ορίζουν ως μηχανισμό μεταφοράς τεχνολογίας οποιαδήποτε αλληλεπίδραση μεταξύ δύο ή περισσοτέρων οντοτήτων (χωρών, εταιριών, ατόμων) που κατά τη διάρκειά της η τεχνολογία μεταφέρεται. Οι κυριότεροι μηχανισμοί μεταφοράς τεχνολογίας που χρησιμοποιούνται κυρίως στην συνεργασία μεταξύ εταιριών είναι:

- η ανταλλαγή απόψεων, εμπειριών και πληροφοριών μεταξύ στελεχών (ερευνητών, μηχανικών, διευθυντών) των εταιριών[34]

- η χρήση τεχνικών μεθόδων, όπως: διπλώματα ευρεσιτεχνίας (patents), «μυστικά» παραγωγής, σχέδια μηχανημάτων, ειδικές τεχνικές εφαρμογές, κατασκευαστικά στοιχεία και διαδικασίες, σχέδια και προδιαγραφές προϊόντων, know how παραγωγής, management, marketing, financial κλπ[28]

- οι εξαγωγές[14]

- η αγορά ή μίσθωση κεφαλαιουχικών αγαθών / μηχανολογικού εξοπλισμού[14,28,33] όπως: όργανα, εργαλεία, συσκευές, μηχανήματα, κλπ

- το franchising[14]

- η χρήση εμπορικών ή βιομηχανικών σημάτων[27,28]

- οι τεχνολογικές συμφωνίες / συμφωνίες εξουσιοδότησης / licensing agreements[14,28]

- τα συμβόλαια διοίκησης / management[14]

- τα συμβόλαια προώθησης προϊόντων / marketing[14]

- τα συμβόλαια «με το κλειδί στο χέρι» / turnkey contracts[28]

- η ανάθεση υπεργολαβιών / φασόν[14]

- οι κοινές επενδύσεις με τη δημιουργία μικτών επιχειρήσεων / joint ventures[3,14] όπως συνεργασία πολυεθνικών εταιριών για πραγματοποίηση κοινών επενδύσεων σε τρίτη χώρα, πλειοψηφική ή μειοψηφική συμμετοχή πολυεθνικής σε επενδύσεις τοπικής εταιρίας

- η δημιουργία κοινοπραξιών[32]

- η ανταλλαγή αδειών εκμετάλλευσης τεχνολογίας (Cross-Licensing / Reciprocal-Licensing)[32]

- η συγχώνευση εταιριών που δραστηριοποιούνται στο ίδιο αντικείμενο[32]

- οι διεθνείς άμεσες επενδύσεις / foreign direct investments[14,26,28,33].

Ο εντοπισμός των παραμέτρων που διευκολύνουν ή παρεμποδίζουν τη μεταφορά τεχνολογίας, η επιλογή της κατάλληλης προς μεταφορά τεχνολογίας και της διαδικασίας μεταφοράς προαπαιτούνται για την επιτυχή μεταφορά της.

2.1. Αγορά ή Μίσθωση κεφαλαιουχικών Αγαθών
Κεφαλαιουχικά αγαθά, όπως μηχανολογικός εξοπλισμός ή / και προϊόντα, περιέχουν γνώση και τεχνολογία την οποία και μεταφέρουν στις αγοράστριες εταιρίες. Συνοδεύονται πάντα με την απαραίτητη τεχνογνωσία (εγκατάσταση, λειτουργία, συντήρηση, επισκευή, κλπ) και το επιπλέον αυτό κόστος είτε περιλαμβάνεται στις τιμές του εξοπλισμού είτε πληρώνεται ξεχωριστά[30,31].

2.2. Διεθνής Άμεσες Επενδύσεις
Διεθνείς Άμεσες Επενδύσεις (Foreign Direct Investments - FDI) χαρακτηρίζονται οι επενδύσεις των πολυεθνικών εταιριών σε χώρες της επιλογής τους, με μερική ή ολική συμμετοχή. Στις περιπτώσεις με μερική συμμετοχή εντάσσονται και οι κοινές επενδύσεις με τη δημιουργία μικτών επιχειρήσεων (joint ventures) σε συνεργασία με άλλες πολυεθνικές ή τοπικές εταιρίες[30,31].

2.3. Τεχνολογικές Συμφωνίες / Συμφωνίες Εξουσιοδότησης
Στις συμφωνίες αυτές (licensing agreements) παραχωρείται το δικαίωμα στον παραλήπτη / αγοραστή να χρησιμοποιεί την τεχνογνωσία του αποστολέα / προμηθευτή σε διάφορα θέματα, όπως: τεχνολογίας, ποιότητας, οργάνωσης και εκπαίδευσης ή / και να δέχεται συγκεκριμένες υπηρεσίες από αυτόν[30,31].

3. Παράγοντες και Παράμετροι Μεταφοράς Τεχνολογίας
Αρκετοί ερευνητές, που κατά καιρούς ασχολήθηκαν με τη μεταφορά τεχνολογίας, εντόπισαν και κατέγραψαν τους περισσότερους παράγοντες που επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τη διαδικασία μεταφοράς αλλά και την αποτελεσματικότητα της μεταφερόμενης τεχνολογίας.

Οι κυριότεροι παράγοντες που επηρεάζουν τη διαδικασία μεταφοράς και την αποτελεσματικότητα της μεταφερόμενης τεχνολογίας είναι: οι συνθήκες που επικρατούν στην παραλήπτρια χώρα, η καινοτομική προοπτική του παραλήπτη, η ικανότητα του αποστολέα να μεταφέρει τεχνολογία και η μεταφερσιμότητα της τεχνολογίας[32]. Οι παράμετροι από τις οποίες εξαρτώνται μπορούν να ομαδοποιηθούν ως εξής:

- οι υπάρχουσες συνθήκες στην παραλήπτρια χώρα

ο πολιτισμός[4,17,25], η κοινωνία[17,25], η πολιτική[17], η οικονομία[17,23,26,33], η βιομηχανία[28], η εγχώρια και η διεθνή αγορά[25,27,28], η νομοθεσία - φορολογία - υπάρχον θεσμικό πλαίσιο[1,6,18,19,23,26,28], το εργασιακό καθεστώς[32], οι κλιματολογικές συνθήκες[25] και η γεωγραφία[17]

- η καινοτομική προοπτική του παραλήπτη

το καινοτομικό κλίμα[11], η τεχνολογική ικανότητα[11,17,23], οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης (r&d)[7,10,12,15,20,23,24,28], η ακολουθούμενη στρατηγική[19], οι διαθέσιμοι πόροι[11,23,28] και το μέγεθος της εταιρίας του[28]

- η ικανότητα του αποστολέα να μεταφέρει τεχνολογία

η ικανότητα του να μεταφέρει τεχνολογία[17,22], η εμπειρία σε μεταφορά τεχνολογίας[22], η προθυμία του για μεταφορά τεχνολογίας[18], η διάθεση συνεργασίας που τον διακατέχει[17] και το μέγεθος της εταιρίας του[19,28].

- η μεταφερσιμότητα της τεχνολογίας

η προσαρμοστικότητα[32], η δυνατότητα τμηματικής μεταφοράς[22], το συνολικό κόστος μεταφοράς[22], οι περιορισμοί και οι όροι συμφωνιών[19,28], το είδος της μεταφερόμενης τεχνολογίας[19], η φύση της μεταφερόμενης τεχνολογίας[28], η σχέση με την ήδη υπάρχουσα τεχνολογία[22] και η επιτυχή εφαρμογή αυτής στο παρελθόν[22].

Έτσι λοιπόν, η μεταφορά τεχνολογίας εξαρτάται άμεσα από τις υπάρχουσες συνθήκες, τον παραλήπτη, τον αποστολέα και την μεταφερόμενη τεχνολογία γεγονός που επιβεβαιώνεται και από όσα κατέγραψαν οι Samli[17] και Stor[22].

4. Διαδικασία και Στάδια Μεταφοράς Τεχνολογίας
Ανεξαρτήτως όμως των μηχανισμών μέσω των οποίων μεταφέρεται κάποια τεχνογνωσία / τεχνολογία, θα πρέπει να ακολουθείται πάντα κάποια συγκεκριμένη διαδικασία. Η κατανόηση της διαδικασίας μεταφοράς αποτελεί βασική προϋπόθεση για την χάραξη στρατηγικής αλλά και την άσκηση πολιτικής με στόχο την βελτίωση της θέσης μίας χώρας ή εταιρίας.

Ο παραλήπτης της μεταφερόμενης τεχνολογίας θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην αναγνώριση των ικανοτήτων και των αδυναμιών του, στον εντοπισμό των πραγματικών του αναγκών και στον καθορισμό των στόχων του, στην επιλογή και εφαρμογή της κατάλληλης τεχνολογίας, στην υλοποίηση δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης (r&d), στη βελτίωση του επιπέδου μόρφωσης των εργαζομένων του, στην υλοποίηση προγραμμάτων εκπαίδευσης-κατάρτισης-πρακτικής εξάσκησης του εργατικού δυναμικού του, στη διαχείριση και διοίκηση και στην ασκούμενη πολιτική της χώρας στη οποία βρίσκεται[34].

Η χρήση συγκεκριμένων μεθόδων ή τεχνικών που περιγράφουν τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί για μια επιτυχή μεταφορά τεχνολογίας κρίνεται απαραίτητη σε κάθε προσπάθεια μεταφοράς. Τα στάδια που περιγράφουν τη διαδικασία αυτή είναι πέντε: η διερεύνηση και αναγνώριση των αναγκών και των στόχων του παραλήπτη, η επιλογή της κατάλληλης τεχνολογίας , η δοκιμή της προς μεταφορά τεχνολογίας σε μικρή κλίμακα και για μικρό χρονικό διάστημα (εάν και εφόσον αυτό είναι εφικτό), η υιοθέτηση-εφαρμογή-υποστήριξη της μεταφερόμενης τεχνολογίας και η προσαρμογή-ανάπτυξη-διάχυση αυτής[34]. Συνήθως τα όρια των δύο τελευταίων σταδίων είναι δυσδιάκριτα και έτσι μπορεί να αρχίσει το πέμπτο στάδιο πριν ακόμη τελειώσει το τέταρτο[32].

Η πολυπλοκότητα της όλης διαδικασίας μεταφοράς τεχνολογίας απαιτεί στενή συνεργασία των εμπλεκομένων μερών και σωστή εκτίμηση των παραγόντων που την επηρεάζουν. Επειδή είναι πολύ δύσκολο να βρεθούν όλα αυτά τα χαρακτηριστικά σε στελέχη κυρίως μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) η παρουσία ενός έμπειρου συμβούλου αρκετές φορές είναι όχι μόνο χρήσιμη αλλά απαραίτητη. Επίσης, η μεταφορά τεχνολογίας πολλές φορές απαιτεί εκτός των άλλων και ειδικές γνώσεις σε θέματα οργάνωσης, διοίκησης / management και προώθησης προϊόντων / marketing. Αυτές θεωρούνται απαραίτητες στους συμβούλους όταν αυτοί παρεμβαίνουν για να διευκολύνουν τη μεταφορά τεχνολογίας. Στη θέση του συμβούλου μπορεί να είναι ένας εμπειρογνώμων, ένας τεχνομεσίτης / πράκτορας, ένα κέντρο καινοτομίας ή ένας οργανισμός μεταφοράς τεχνολογίας[32].

5. Κατάλληλη και Ακατάλληλη προς Μεταφορά Τεχνολογία
Η έννοια της κατάλληλης τεχνολογίας δεν είναι πάντα κατανοητή. Το ερώτημα μήπως η μεταφερθείσα τεχνολογία είναι ακατάλληλη τίθεται συχνά και από πολλούς ερευνητές. Για την επιλογή της καλύτερης εναλλακτικής λύσης είναι απαραίτητο να εκτιμηθούν τα αναμενόμενα οφέλη και το προβλεπόμενο κόστος έτσι ώστε να προσεγγισθεί το υψηλότερο καθαρό κέρδος[32].

Η επιλογή της κατάλληλης τεχνολογίας αποτελεί σημαντικό παράγοντα στη διαδικασία της μεταφοράς και η επιλεγμένη τεχνολογία θα πρέπει να προσαρμόζεται εύκολα στις τοπικές συνθήκες (κλιματολογικές, κοινωνικές, πολιτισμικές, οικονομικές, πολιτικές, κλπ), να διαχειρίζεται και να αξιοποιεί όσο το δυνατό καλύτερα τους διαθέσιμους πόρους (ενέργεια, πρώτες ύλες, μηχανολογικός εξοπλισμός, ανθρώπινο δυναμικό, κεφάλαια, κλπ), να ικανοποιεί τις προτιμήσεις των καταναλωτών στην διεθνή και εγχώρια αγορά, να πληροί τους στόχους και να ικανοποιεί τις ανάγκες του παραλήπτη[34].

Πάντοτε όμως, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο κίνδυνος μεταφοράς ακατάλληλης για τον παραλήπτη τεχνολογίας. Συχνά λοιπόν μεταφέρονται περίπλοκες τεχνολογίες με απαιτητικές προδιαγραφές και υψηλό λειτουργικό κόστος, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι συνθήκες που επικρατούν στην παραλήπτρια χώρα[2].

Η επιλογή της «ακατάλληλης» τεχνολογίας μπορεί να προκύψει στις αναπτυσσόμενες χώρες από διάφορους λόγους, όπως[2]: τον τύπο της συμφωνίας, το είδος της εισαγόμενης τεχνολογίας[25,27], τον αποστολέα, τη χρήση αδύναμων καναλιών επικοινωνίας σε διεθνές ή τοπικό επίπεδο και την ανεπάρκεια κατάλληλα εκπαιδευμένου τοπικού εργατικού δυναμικού.

6. Συμπεράσματα
Το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας τεχνογνωσίας / τεχνολογίας έχει συγκεντρωθεί σε λίγες χώρες με αποτέλεσμα οι αναπτυσσόμενες να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αυτές. Η μεταφορά τεχνολογίας είναι πρωταρχικός παράγοντας βελτίωσης της πιο πάνω κατάστασης, θα πρέπει όμως να ληφθεί υπόψη όχι μόνο η επιτυχή μεταφορά τεχνογνωσίας / τεχνολογίας αλλά κυρίως η επιτυχή μεταφορά της κατάλληλης για τον παραλήπτη τεχνολογίας.

Ο αποστολέας και ο παραλήπτης της μεταφερόμενης τεχνολογίας επιδιώκουν την επιτυχή μεταφορά της, για διαφορετικούς όμως λόγους και οι δύο. Ο αποστολέας στοχεύει στη βελτίωση της ανταγωνιστικής του θέσης στην εγχώρια ή διεθνή αγορά, στη διεύρυνση των πωλήσεών του και στην αύξηση των κερδών και των υπόλοιπων οικονομικών μεγεθών του. Ο παραλήπτης έχει ως σκοπό την αύξηση της παραγωγικότητάς του, την παραγωγή νέων ή βελτιωμένων προϊόντων, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς του και την αύξηση των οικονομικών του μεγεθών. Η διαδικασία της μεταφοράς τεχνογνωσίας / τεχνολογίας απαιτεί ουσιαστική συνεργασία μεταξύ του αποστολέα (πωλητή) και του παραλήπτη (αγοραστή) της.

Είναι όμως προφανές ότι, εφόσον ο αποστολέας και ο παραλήπτης αποφασίσουν να μεταφέρουν τεχνολογία υπάρχουν τρεις δυνατότητες: να μεταφερθεί η τεχνολογία επιτυχώς, να γίνει η μεταφορά χωρίς όμως τα αναμενόμενα αποτελέσματα ή να είναι αποδειχθεί τελικά αδύνατη η μεταφορά.

Είναι δύσκολο να οριστεί ακριβώς το πότε μία προσπάθεια μεταφοράς τεχνολογίας θεωρείται επιτυχής ή όχι, γιατί υπάρχουν και περιπτώσεις οι οποίες έχουν πετύχει ή αποτύχει μερικώς.

Όταν μία προσπάθεια μεταφοράς τεχνολογίας έχει ικανοποιήσει στόχους και επιδιώξεις που τέθηκαν αρχικά από την παραλήπτρια εταιρία και ταυτόχρονα έχει βελτιώσει αισθητά τα οικονομικά μεγέθη της εταιρίας (παραγωγή, πωλήσεις, κέρδη, εξαγωγές, μερίδιο αγοράς, κλπ) μπορεί να θεωρείται πλήρως επιτυχημένη.

Βιβλιογραφικές Αναφορές

1.) Adei, S. (1987). Technology transfer and nationalization in Ghana, International Research Development Centre.


2.) Akhavan, A.N. (1995). Technology transfer to developing countries: The Iranian experience, Ph. D. Dissertation, University of Bradford.


3.) Autio, E. and Laamanen, T. (1995). Measurement and evaluation of technology transfer: Review of technology transfer mechanisms and indicators, International Journal of Technology Management, Vol. 10 (7/8), pp. 643-664.


4.) Bass, L. (1974). Managerial aspects of technology transfer, cited in G.K.Manning, Technology transfer: Success and failures, San Francisco Press, pp. 94-95.


5.) Brooks, H. (1966). National science policy and technology transfer, Conference on technology transfer and innovation, National Science Foundation, NSF 67-5, Mimeo.


6.) Coughlin, C.C. (1983). An economic analysis of Yugoslav joint ventures, Journal of World Trade Law, Vol. 17, No. 1, pp. 12-23.


7.) Crawford, M.H. (1987). Technology transfer and computerization of South Korea and Taiwan - part I / II: Development in the private sector, Information Age (UK), (Vol. 9, No. 1, pp. 10-16 / Vol. 9, No. 2, pp. 67-73).


8.) EIRMA. (1992). Acquisition of technology for product and process innovation, Paris


9.) Hoffmann, L. (1985). The transfer of technology to developing countries, Intereconomics, Vol. 20, March/April.


10.) Islam, N. and Kaya, Y. (1985). Technology assimilation in the less developed countries of Asia: Lessons from Japan, International Journal for Development Technology, 3, pp. 261-278.


11.) Kooij, van der. (1983). Management van innovatie, de mens als vergeten dimensie, Kluwer, Deventer.


12.) Ozawa, T. (1966). Imitation, innovation and trade: A study of foreign licensing operations in Japan, Ph. D. Dissertation, Columbia University, N.York.


13.) Pitono, D. (1992). Transfer of Hi-Tech in Indonesia, cited UNCTAD, Policy challenge and options for co-operation, UN, New York


14.) Radosevic, S. (1999). International technology transfer and catch-up in economic development, Edward Elgar Publishing, UK.


15.) Rodrigues, C.A. (1985). A process for innovations in developing countries to implement new technology, Columbia Journal of World Business, Vol. 20, No. 3, pp. 21-28.


16.) Rubenstein, A. H. (1976). Technical information, technical assistance and technology transfer, the need for synthesis, in Research Development Management, Vol. 6.


17.) Samli, A.C. (1985). Technology transfer: Geographic, economic, cultural and technical dimensions, Quorum Books, London.


18.) Scott-Kemmis, D. and Bell, M. (1985a). Technological dynamism and technological content of collaboration: Are Indian firms missing opportunities?, Economic and Political Weekly, Vol. 20, No. 45-47, pp.1991-2004.


19.) Scott-Kemmis, D. and Bell, M. (1985b). Technology import policy: Have the problems changed?, Economic and Political Weekly, Vol. 20, No. 45-47, pp.1975-1990.


20.) Singh, Z.N. (1983). Technology transfer and economic development: Models and practices for the developing countries, UNZ and Co., Division of Scott Printing Corporation, Jersey City, New York.


21.) Stewart, F. (1979). International technology transfer: Issues and policy options, World Bank Staff Working Papers, No. 344.


22.) Stor, M. (1994). Technology transfer: A manageable process? The development of a TT management tool, Technology Transfer Practice in Europe: Experience of the Last Ten Years and Developments to the Year 2000 - Conference Papers, Vol. 1, pp. 111-130.


23.) Succar, P. (1987). International technology transfer: A model of endogenous technological assimilation, Journal of Development Economics 26, pp. 375-395.


24.) Teece, D.J. (1977). Technology transfer by multinational firms: The resource cost of international technology transfer, Economic Journal 87, pp. 242-261.


25.) UNIDO (1981). Technological self-reliance of the developing countries: Towards operational strategies, Development and Transfer of Technology Series, No. 15, UN, Vienna.


26.) Γεωργαντά, Ζ. και Manos, K. κ.α. (1986). Ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα, ΚΕΠΕ, Αθήνα.


27.) Γεωργόπουλος, Α. (1989). Μεταφορά τεχνολογίας στην ελληνική βιομηχανία, Τεύχη Πολιτικής Οικονομίας, τ. 5, σσ. 37-61.


28.) Γιαννίτσης, Τ. και Μαύρη, Δ. (1993). Τεχνολογικές δομές και μεταφορά τεχνολογίας στην ελληνική βιομηχανία, Gutenberg, Αθήνα.


29.) Δοϊνάκης, Δ.Μ. και Μπακούρος, Ι.Λ. (2006a). Διακρατική Μεταφορά Τεχνογνωσίας και Καινοτομίας, Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο ‘Καινοτομία, Επιχειρηματικότητα και Ανταγωνιστικότητα στις Χώρες των Βαλκανίων και της Μαύρης Θάλασσας’, 03-05 Νοέμβριου, Καβάλα.


30.) Δοϊνάκης, Δ.Μ. και Μπακούρος, Ι.Λ. (2006b). Μεταφορά Γνώσης και Τεχνογνωσίας Μεταξύ Εταιρειών, Ημερίδα του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) ‘Προσεγγίσεις και Λύσεις στη Διαχείριση Γνώσης’, 28 Ιουνίου, Θεσσαλονίκη.


31.) Δοϊνάκης, Δ.Μ. και Μπακούρος, Ι.Λ. (2006c). Κανάλια και Μηχανισμοί Μεταφοράς Γνώσης και Τεχνογνωσίας, 18ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Επιχειρησιακών Ερευνών (ΕΕΕΕ) ‘Σχεδίαση Λειτουργιών, Ανάκτηση Πληροφοριών και Διαχείριση Γνώσης’, 15-17 Ιουνίου, Κοζάνη.


32.) Δοϊνάκης, Δ.Μ. και Μπακούρος, Ι.Λ. (2005). Διαχείριση Τεχνολογίας: Η Περίπτωση της Μεταφοράς Τεχνολογίας, 17ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Επιχειρησιακών Ερευνών (ΕΕΕΕ) ‘Διαχείριση Κινδύνων’, 16-18 Ιουνίου, Ρίο - Πάτρα.


33.) Ιωαννίδης, Ι. (1978). Άμεσες ξένες επενδύσεις και εισαγωγή τεχνολογίας στην ελληνική οικονομία: 1958-70, Τ.Ε.Ε., Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και οι Έλληνες Μηχανικοί, τ. Α, σσ. 131-140.


34.) Μπακούρος, Ι.Λ. και Δοϊνάκης, Δ.Μ. (1997). Μηχανισμοί Μεταφοράς Τεχνολογίας, Τεχνολογικό Πάρκο Θεσσαλονίκης - Ελληνικό Κέντρο Αναδιανομής Innovation.

Σχετικά με τον Δημήτριο Μ. Δοϊνάκη
Ο Δημήτριος Μ. Δοϊνάκης (http://greekinnovation.blogspot.com) είναι απόφοιτος του Τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών Βιομηχανίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και υποψήφιος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας.

Είναι Αξιολογητής της ΓΓΒ, Εμπειρογνώμονας του ΕΦΔ Corallia, Αξιολογητής του ΕΦΕΠΑΕ, Εμπειρογνώμονας Τροφίμων του ΕΦΕΤ, Αξιολογητής & Ελεγκτής Προγραμμάτων του ΕΟΜΜΕΧ, Αξιολογητής Αναπτυξιακού Νόμου της ΓΓΕΤ, Εμπειρογνώμονας & Σύμβουλος Υποστήριξης του ΥΠΕΠΘ και Σύμβουλος Benchmarking στον Τουριστικό Κλάδο του ΑΠΘ (URENIO).

Συμμετείχε ως Συντονιστής ΣΕΣΥ του ΕΠ «ΚτΠ» για την Περιφέρεια Θεσσαλίας (2003-2004) και ήταν υπεύθυνος Διαχείρισης Έργων της εταιρείας Ευφυή Συστήματα Καινοτομίας AE - INTELIN SA (2004-2006).

Δίδαξε ως ωρομίσθιος εκπαιδευτικός στο TEI Λάρισας και έχει συμμετάσχει σε πλήθος διαλέξεων και σεμιναρίων ως εκπαιδευτής. Είναι ενταγμένος στο Μητρώο Διδασκόντων ΚΕΜΕ - Κολλεγίων του Υπουργείου Παιδείας, στο Μητρώο Κύριου Διδακτικού Προσωπικού του ΕΚΔΔΑ, στο Μητρώο Εκπαιδευτών Ενηλίκων του ΕΚΕΠΙΣ, στο Μητρώο Εκπαιδευτών του ΕΦΕΤ και στο Μητρώο Εισηγητών ΛΑΕΚ του ΟΑΕΔ.

Έχει συμμετάσχει σε 26 εθνικά και ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα από την θέση του Μηχανικού, Μελετητή, Συμβούλου ή Ερευνητή.

Τα επιστημονικά και ερευνητικά ενδιαφέροντά του είναι η Μεταφορά Τεχνολογίας και η Διαχείριση Τεχνολογίας & Καινοτομίας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

 
SYNC ME @ SYNC